SÜT SIĞIRLARININ YEMLENMESİ

         Ekonomik süt sığırcılığının ilk koşulu, yüksek verimli, sağlıklı damızlık hayvanlara sahip olmaktadır. Bunun anlamı eldeki ineklerden uzun süreli yararlanma ve süt veriminin devamlılığıdır. Düşük verimli çok sayıda inek yerine, yüksek verimli daha az sayıda inek bakımı daha kolaydır.

         Ekonomik süt sığırcılığında, süt fiyatları da önemli bir etken olmasına karşın, uygulanan süt fiyatı politikası tüm dünyada olduğu gibi, Türkiye’de de üretici aleyhindedir.

         Süt veriminde karlılık 1 kg. süt üretimine düşen sabit ve yem giderlerinin düşürülmesine bağlıdır. Burada önemli olan, süt sığırlarının doğru yemlenmesidir.

SÜT SIĞIRLARINDA DOĞRU YEMLEME

         Süt sığırları için hazırlanacak bir rasyonda aşağıdaki 5 önemli nokta gözden uzak tutulmamalıdır.

1. Doğru bir yemleme tekniğinde yeterli mekanik doyum sağlanmalıdır (kuru madde tüketimi kontrol edilmelidir.)
2. Verime uygun enerji ihtiyacı karşılanmalıdır. Süt proteini yüksekliği özellikle enerji ihtiyacının karşılanmasına bağlıdır.
3. Verime uygun protein ihtiyacı karşılanmalıdır.
4. Her rasyon yeterli selüloz ihtiva etmelidir. Çünkü geviş getirmede kuru ot ve saman gibi strüktürlü yemler geviş getirmede salgı üretimini teşvik eder ve işkembenin düzenli çalışmasını sağlar. Böylece yemlerin besin madde içeriğinin en iyi şekilde sindirimi sağlanır. Süt yağ oranı, büyük ölçüde yemdeki selüloz oranının yeterliliğine bağlıdır. Rasyonun kuru maddesindeki selüloz oranı % 18-20 olmalı ve bunun da 2/3’ü strüktürsel etkin ham selüloz formunda bulunmalıdır.
5. Mineral madde ve vitamin ihtiyacı garanti edilmelidir.

SÜT SIĞIRLARININ ENERJİ GEREKSİNİMİ

         Aşağıdaki çizelgede 650 kg. canlı ağırlığında bir süt ineğinin çeşitli verim düzeylerine göre yaşama payı ve besin madde ihtiyaçları verilmiştir.

         Yaşama payı şu formül yardımı ile de hesaplanabilir:

MJ NEL / Gün : 0.293 Mj x CA 0,75  CA=kg olarak canlı ağırlık.
Yaşama payı şu formül yardımı ile de hesaplanabilir:MJ NEL / Gün : 0.293 Mj x CA 0,75  CA=kg olarak canlı ağırlık.

          Süt sığırcılığında üzerinde önemle durulması gereken bir nokta da süt verimine ve canlı ağırlığa uygun kuru madde (KM) tüketiminin garanti edilmesidir. Bu konuda düşük canlı ağırlıktaki hayvanlarda örneğin yüksek verimli Jersey ineklerinde verime göre ihtiyaç KM yi tükettirebilmek kaba yemin kaliteli olmasına bağlıdır. Düşük kaliteli kaba yemle canlı ağırlığı düşük ineklerde çok yüksek süt verimi beklenmemelidir.

Aşağıda verilen çizelgede de çeşitli canlı ağırlık ve süt veriminde ihtiyaç duyulan KM miktarları verilmiştir. Hazırlanan rasyonlarda bu miktarı sağlayacak şekilde ek kaliteli kaba yem akşam öğününde hayvanlara verilmelidir. Ancak bu verilen kaba yem rasyondaki kesif yem tüketimini engellememelidir.

 % 4 yağa göre

  10                               2,7      2,4      2,2      2,0      1,9

  15                               3,2      2,8      2,6      2,3      2,2

  20                               3,6      3,2      2,9      2,6      2,4

  25                               4,0      3,5      3,2      2,9      2,7

  30                               4,4      3,9      3,5      3,2      2,9

  35                               5,0      4,2      3,7      3,4      3,1

SÜT ÜRETİMİM AMACI İLE ENERJİ İÇERİĞİNİN TAKDİRİNDE UYGUN YENİ BİR ENERJİ BİRİMİ , NEL
Süt ineklerinin beslenmesinde besin madde gereksinimi ve yemlerin değerlendirilmesinde son yıllara kadar Nişasta Birimi (NB) esas alınıyordu. Bugün besici rasyonlarının hazırlanmasında gene NB sistemi kullanılmaktadır. Ancak, yem enerjisinin süte dönüştürülmesinde en iyi sonucu yeni sistemde Net Enerji Laktasyon (NEL) vermektedir.

         NEL sisteminde kullanılan enerji ölçüsü jul’dur. Daha çok Mega-Jul olarak verilir.

         1 Mega-Jul milyon jul veya 239 kCal.’dir. 650 kg canlı ağırlığındaki bir ineğin günlük yaşama payı ihtiyacı 37,7 MJ (NEL), 1 kg % 4 yağlı ve % 3,5 proteinli süt için gereksinim 3,17 NEL’dir.

         Süt sığırlarının pratik yemlenmesinde işletmede üretilen kuru ot, saman ve silaj gibi kaba yemler nişasta birimi sitemine göre daha düşük, kesif yem ise daha yüksek değerlendirilir. Uzun yıllar yapılan denemelerde de göstermiştir ki kaba ve kesif yemin birlikte kullanılmasında rasyonun yem değeri açısında bir dereceye kadar dengelenme sağlanabilmekte ise de ancak süt ineklerinin beslenmesinde yeni sistemin kullanılması besin madde ihtiyaçlarının karşılanmasında daha güvenilir sonuç vermektedir.

SÜT SIĞIRCILIĞINDA UYGULANABİLECEK RASYONLAR NASIL OLMALI
Sığırcılıkta karlılığın en önemli etkenlerinden biri yem giderleridir. Yem giderleri üretim maliyeti içerisinde önemli bir paya sahiptir. Bir taraftan ucuz kaliteli kaba ve kesif yem temini üzerinde durulurken, dengeli besleme konusu da ihmal edilmemelidir. Dengeli besleme, bir hayvanın ırkı, canlı ağırlığı besi hayvanlarında öngörülen günlük canlı ağırlık artışı, sağılan ineklerde ise günlük süt verimi, sütte yağ oranı, laktasyon dönemi vs gibi özellikler göz önüne alınarak besin madde ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bunların günlük olarak çeşitli yem karmaları ile hayvanın tüketimine sunulmaktadır.

         Hayvana tespit edilen ihtiyaç besin maddelerinden fazla verilmesi israftır, üretim maliyetini yükseltir. İhtiyaçtan az verilmesi ise dengeyi bozar, verim düşüklüğüne neden olur. Buna bağlı olarak da üretim maliyeti yükselir.